Vezirköprü Şahinkaya Kanyonu

Samsun'un gezi yerleri

Samsun'un ören yerleri

Samsun'un müzeleri

Atatürk müzesi:

Fuar içindeki bina 1968 yılında sergi salonu olarak yapıldı. 1981 yılında Atatürk Müzesi olarak açıldı, içinde Atatürk'ün özel eşyaları sergilendi. 2006 yılında Gazi Müzesi ile birleştirilerek kapatıldı.

Gazi Müzesi (1940):

Bina, 1902 yılında yaptırılan Mıntıka Palas oteliydi, sahibi de Jean Ionnis Mantika adlı bir Rumdu. İki katlı bina tuğla ve bağdadi duvarlıdır. M.K.P. 1919, 1928 ve 1930 yıllarında Samsun'a gelişlerinde bu binada kaldı. 1924 yılında gelişinde ise Şahin Zade Remzi Bey'in konağında misafir edildi (Bugünkü Atatürk Lisesi karşısındaki Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü). Müzede Gazi ve silah arkadaşlarının balmumu heykelleri, Samsun'da çekilen fotoğrafları, bazı tarihi belgeler, çalışma odası, yatak odası ve özel eşyaları sergilenmektedir.

Bandırma Vapuru Müzesi:

Bu vapuru 1894 yılında bir Rum firması İskoçya'dan satın aldı, "Panderma" adını verdi, 1910 yılında adını "Bandırma" olarak değiştirdi. Gemi 1925 yılında hurda oldu. 2001 yılında Taşkınlar A.Ş. ihale yoluyla benzerini yaptırdı. Müze olarak 2003 yılında ziyarete açıldı. İçinde Atatürk ve silah arkadaşlarının balmumu heykelleri ve bazı resimler sergilenmektedir.

Atatürk'le beraber Samsun'a çıkanlar:


Samsun Arkeoloji Müzesi:

Müze, 1981 yılında ziyarete açıldı. Müzede Kalkolitik çağdan Osmanlı dönemine kadar elde edilen bulgular sergilenir. Orta salonda, 3. yüzyılda Roma İmparatoru Aleksandr Severus döneminde yapılmış "Amisos Mozaiği" Yer alır. Mozaikte, Akhilleus ile anası tanrıça Thetis'in Truva Savaşı'ndaki konuşmaları, köşelerde mevsimleri simgeleyen portreler, dikdörtgen panellerde nereidler (su perileri), mitolojik deniz yaratıkları ve kurban sahnesi bulunur. Sağ odada, 1. yüzyılda, Roma devrinde yapılan çıplak bronz heykel göze çarpar. Heykelin m.ö. 5. yüzyılda yapılan orijinali Kastamonu'nun Cide ilçesindedir. Salondaki, 500 yıl sonra yapılan kopyasıdır. 1995 yılında,Cedit mahallesinde, yol yapımı sırasında bulunan mezar odalarında bir hazine ele geçirildi, hazine bu salonda sergilenmektedir. Vezirköprü'nün Oymaağaç köyünde bulunan Nerik Hitit kentinde elde edilen arkeolojik bulgular salonun köşesinde sergilenmektedir. En son kazı 2013 yılında Yrd. Doç. Dr. Akın Temur tarafından yapıldı. Vitrinlerde sergilenen başlıca eserler:

Keramik kandil, buhurdan, testi, cam tabak, metal kutu, altın takı koleksiyonu, haç, küpeler, yüzükler, saç tokaları, aplikler, kolyeler, gerdanlıklar; kadın, aslan ve yılan başlı bilezikler; medusa (kadın başlı yılan), kentavros (insan başlı at), ve nereid (su perisi) başlı düğmeler ve daha birçok arkeolojik bulgular...

Etnografya Müzesi:

1981 yılında açıldı, Arkeoloji Müzesi'nin sol tarafındaki salonda yer alır. Sergilenen eserler: Bindallı, peşkir, para ve saat keseleri, el yazması kuranlar, süs eşyaları, mutfak eşyaları, silahlar...

Müzenin avlusunda lahitler, mezar stelleri ve kabartmalar bulunur. (2017)

Emekli Fransızca Öğretmeni Ertan Günay

Atatürk Evi Müzesi:

Atatürk'ün Selanik'teki evinin bir benzeri Kutlukentte (Kirazlık'ta) yaptırıldı, 2006 yılında ziyarete açıldı. Üç katlı binada Atatürk'ün çocukluk döneminde kullanılan çeşitli eşyalar sergilenir.

Amisos anıt mezarları:

1991 - 1995 yıllarında müze müdürü Mustafa Döver Amisos'ta kazı yaptırdı. Son olarak 2004 -2006 yılları arasında da Sümer Atasoy, Tümülüslerdeki kazılara devam etti.

Helenistik dönem antik kentlerinde akropolis ve nekropolis bölümleri vardır. Akropoliste tapınaklar bulunurdu, şehrin yüksek tepelerine yakın bölümünde bulunurdu. Amisos'un akropolisi bugünkü Sahil - Sıhhiye Okulu'nun bulunduğu yerdeydi. Kentte bir de nekropolis bölümü vardı, burası kentin mezarlığı idi. Amisos'un nekropolisi işte Tümülüslerin bulunduğu yerdi. Bu Tümülüslerdeki mezar odaları m.ö. 4. ve 2. yüzyıllarda yaşamış olan Pontus - Rum devletinin Kralları Mitridat hanedanına aittir. Tümülüsler yığma topraklarla yapılmıştır. Amisos'ta yan yana iki Tümülüs vardır: Güney ve kuzey Tümülüsleri.

Güney Tümülüs'ü mezar odaları:

Tümülüs, 15 m. yüksekliğinde ve 40 m. çapındadır. Mezar odaları yığma tabakasının oyulması ile yapılmıştır. Odalar 6 x 2,5 m. boyutlarında ve 3 m. yüksekliğindedir. Duvarları krem rengi sıvalıdır. İç içe iki oda vardır.

Ön oda: Sıvaya taş görünümü verilmiş, çizgiler lacivert ve kımızı renktedir. Odadaki sedirlerde ölü yakınları oturup şarap içerlerdi. Duvardaki nişlere kandil konuyordu.

Arka oda: Buradaki Ölünün konulduğu yer yumurta figürü bezemelidir. Odanın duvarları kırmızı ve siyah yatay şeritlerle süslenmiştir. Kazı sırasında odada çanak - çömlek, testi, koku şişeleri, kemik süsler ve bronz çiviler bulunmuştur. Bulgular Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.

Kuzey Tümülüs'ü mezar odaları:

Tümülüs, 8 m. yüksekliğinde ve 30 m. çapındadır. Odalar 6 x 3 m. boyutlarında ve 2,5 m. yüksekliğindedir. İç içe sıralanan üç oda bulunur. Odalar yalancı yarım sütunlarla süslenmiştir. Odalarda herhangi bir eşyaya rastlanmamıştır.

Kent Müzesi:

Müzenin binası 1928 yılında DDY lojmanı olarak yapılmıştır. Demirspor Kulübü'nün lokal olarak kullandığı bitişik bina da 1936 yılında yapılmıştır. Uzun yıllar lokalin bahçesinde sünnet, nişan ve düğün törenleri yapıldı. Lojman olarak kullanılan bina 2011 yılında tamir edilmiş ve 2013 yılında müze olarak ziyarete açılmıştır. Müzenin bölümleri:

A-Blok: Müze girişindeki tek katlı bölümdür. Sağda Paleolitik dönemden Bizans dönemine kadar Samsun'un kronolojik tarihi anlatılmış; solda, tütüncülük ve Samsunlu sanatçıların tanıtıldığı bölüm sergilenmiştir. Ayrıca, sergi salonu da bu bölümde yer alır.

B-Blok: Binanın Atatürk bulvarı tarafındaki bölümüdür.

B-Blok Zemin Kat: Bu bölümde tarihte Samsun'daki göçler, afetler, Osmanlı dönemine ait belgeler ve fotoğraflar sergilenir. Bu bölümde ayrıca, sanal müze diye bir bölüm daha vardır ki, burada yaşlı ve engelli ziyaretçiler müzenin öteki bölümlerini gezmeden ekrandan izleyebilirler.

B-Blok Birinci Kat: Bu bölümde Cumhuriyet döneminde Samsun'da yapılan anıtlar, Atatürk'ün Samsun'u ziyaretleri, Samsun'da görev yapan belediye başkanlarının, valilerin ve seçilen milletvekillerinin portreleri sergilenir.

B-Blok İkinci Kat: Bu bölümde Samsun'daki tarihi yapılar, kentin mimari yapısı, ulaşım tarihi ile ilgili görseller sergilenir. Değişik ilçelerden görüntüler dokunmatik ekrandan ve duvardaki panolardan izlenebilir. Ayrıca, bu bölümde animasyon filmi izleyerek Samsun'u daha iyi tanıma imkanı sağlanıyor.

C-Blok: Binanın Irmak Caddesi tarafındaki bölümdür. C-Blok'a, B-Blok'un birinci katından uzun bir koridordan geçilir. Bu koridor aynı zamanda sergi salonudur.

C-Blok Zemin Kat: bu bölümde geleneksel el sanatları, Samsun Fuarı tanıtım panoları, Samsun'da balıkçılıkla ilgili görseller ve açıklayıcı duvar yazıları yer alır.

C-Blok Birinci Kat: Bu bölümde Bafra Su Basan Ormanları ve orada yaşayan kuş türleri (flora - fauna), Kızılırmak Deltası, Ladik - Akdağ kış sporları merkezi, plajlar, Havza kaplıcaları, Vezirköprü Oymaağaç, Baruthane Amisos, Tekkeköy ören yerleri, İkiztepe höyüğü dijital çerçevelerde sunuluyor. Değişik odalarda basın tarihi, eğitim tarihi ve spor tarihi anlatılıyor.

B-Blok İkinci Kat: bu bölümde Samsun'un Sağlık tarihi, hastaneleri, geleneksel yemekleri, çocuk oyunları, düğün gelenekleri, tanıtılıyor. Sözlü tarih bölümündeki duvar yazılarında, yaşlı Samsunluların anılarına yer veriliyor. Kültür ve sanat tarihi odasında tiyatrolar, sinemalar ve müzik dernekleri tanıtılıyor.

Müze bahçesinde kafeterya bulunur. (2017)

Emekli Fransızca Öğretmeni Ertan Günay

Amazon Köyü Açıkhava Müzesi:

Batıpark'ta Venedik usulü kanal açılınca, 2012 yılında oluşturulan adada Amazon Köyü çadırları yapımına başlandı. Amazon Köyü 2014 yılında açıkhava müzesi olarak ziyarete açıldı. Çadırlarda, amazon kraliçeleri ile onların hizmetçilerinin yer aldığı heykeller sergilenir. Amazonların savaşları, erkekleri esir alışları ve dinlenme odaları çadırlarda canlandırılmış, yaşadıkları mağara ve çadır evleri 25 amazon heykeli ile donatılmıştır. Heykeller 200° sıcakta erimezler, gerçek saçlıdırlar. Çadırlarda, yay, ok, mızrak gibi silahlarla bazı mutfak eşyaları sergilenir.

Mitolojide Amazonlar

Amazon kelimesi, Yunanca mazos (meme) kelimesine "a" olumsuzluk öneki getirilerek yapılmıştır, anlamı "memesiz" demektir. Efsanelere göre, amazonlar daha isabetli ok atabilmek için sağ memelerini kestirirlerdi. Nesillerini sürdürebilmek için komşu kentlere akın yapar, en güçlü erkeklerle ilişkiye girerlerdi. Erkek çocuklarını öldürürler, kızları savaşçı yaparlardı. Yunan mitolojisine göre amazonlar savaş tanrısı Ares ile tanrıça Otrera ve Marpesia'nın kızlarıdır. Amazonlar Thermedon (Terme) çayı kenarındaki Themiskyra kentinde (Gölyazı köyü) yaşarlardı.

İkinci bir efsaneye göre, İskit kadınları savaşçı amazonlardı, Kafkasya'da yaşarlardı. Bir savaşta eşlerinin tümü kılıçtan geçirildiği için erkek nesli yok olmuştu, kadınlar zorunlu olarak savaşçı olmuşlardı. Bu kadınlar sarı ırktandı, mezarlarına silahları ile beraber gömülmüşlerdir.

Üçüncü bir efsaneye göre, Güney Amerika'daki Amazon nehrinin havzasında, Peru'da da amazonlar yaşamışlardı. Esir aldıkları erkekleri ağaca bağlayıp okla öldürürlerdi, ya da ateşte yakaralardı.

Dördüncü tip amazonlar da var ki, efsane değil gerçek. Kadınlardan oluşturulan ordular. 19. yüzyılda Afrika ülkelerinde, 1960'lı yıllarda İsrail'de savaşa sokuldular.

Başlıca amazon kraliçeleri:

1. Panthesile: Savaş tanrısı Ares ile amazon kraliçesi Otrera'nın kızıdır. Babası Ares gibi, Truva Savaşı'nda Truvalılara yardım etti. Akhalar (Yunanlılar) tarafındaki ünlü savaşçı Akhilleus bu savaşta onu öldürdü. Öldürdüğü amazon kraliçesine aşık olduğu için ölüsünün başında ağladı.

2. Hippolyte: Ares ile Otrera'nın kızı, Panthesile'nin kız kardeşidir. Hippolyte kelimesi Yunanca "hippos" (at) ve "lucin" (çılgın, deli) kelimelerinden oluşmuştur, "çılgın at" demektir. Babası Ares ona bir altın kemer hediye etmiştir. Herakles isimli mitoloji kahramanı bu kemeri onun elinden almak ister. Sebebine gelince, altın kemeri almak Herakles'in 12 görevinden dokuzuncusudur. Bu nedenle, Herakles Hippolyte'i öldürür, altın kemeri elinden alır. İnsanlar bu efsaneden yüzyıllarca etkilenmişler, altın kemeri kutsal saymışlardır. Birçok ülkenin kadın mezarlarında altın kemerlere rastlanmaktadır.

3. Melanippe: Amazon kraliçesidir. Ares ile Otrera'nın kızı, Panthesile ile Hippolyte'in kız kardeşidir.

4. Otrera: Amazon kraliçesidir. Ares ile ilişkisi sonucu üç amazon kraliçesinin annesi olmuştur: Panthesile, Hippolyte ve Melanippe.

5. Antiope: Ares ile amazon kraliçesi Marpesia'nın kızıdır. Orithia'nın kız kardeşidir. Themiskyra savaşında Herakles onu kaçırdı, Atina'da Theseus'e savaş ganimeti olarak verdi. Bu arada, amazonlar hem Antiope'u kurtarmak, hem de altın kemeri geri almak için Atina'ya saldırdılar. Antiope Atinalılarla savaşırken öldürüldü.

6. Orithia: Ares ile Marpesia'nan kızı, Antiope'un kız kardeşidir. Annesi öldükten sonra kız kardeşi Antiope'un yanında eş kraliçe alarak görev yaptı. Dağların korkunç savaşçısı idi.

7. Marpesia: Amazon kraliçesidir. Aresle ilişkisi sonucu Antiope ve Orithia isimli iki kızı olmuştur. Marpesia kelimesi Yunancada hırsız anlamına gelir. Dağistan'ın Derbent kentinde yaşadığı rivayet edilir. Hazar Denizi'nin bir kıyısına onun adı verilmiştir. Efes Artemis Tapınağı'nın yapımına katılmıştır.

8. Thalestris: Kaprisli bir amazon kraliçesiydi. Güçlü savaşçı kızlara sahip olmak için Büyük İskender'le evlenmek istedi. İki savaşçıdan olan kız çocuğu süper güçlü olacak, dünyayı fethedebilecek diye düşündü. Bu nedenle İskender'le 13 gün birlikte yaşadı. Bazı tarihçiler bu olayı yaşanmış gerçek tarih diye algılıyorlar, İskit Kralı kızını İskender'le evlendirmek istedi diye anlatıyorlar.

Amazon figürlerine rastlanılan yerler:

Amazon figürlerine Yunanistan'da ve Ege bölgesindeki ilkçağ tapınaklarında, savaş aracı kalkanların üzerinde ve vazoların üzerinde rastlanır.

Kaynak olarak alınan yazarlar: Homeros ve Eschyle (M.Ö. 5. yy.)

Emekli Fransızca Öğretmeni Ertan Günay

Tekkeköy Açıkhava Arkeoloji Müzesi:

Tekkeköy adı, 13. yüzyılda kentte Şeyh Zeynüddin'in kurduğu tekkeden gelir. Tekkeköy mağaralarında ilk kazıları 1941 yılında Kılıç Kökten yapmıştır. Tekkeköy yel değirmeni hala çalışır durumdadır.

Tekkeköy Arkeoloji Müzesi 2014 yılında açıldı. Türkiye'de ilk imitasyon müzesidir. Tekkeköy mağaraları daha önce 1977 yılında sit alanı olarak ilan edildi, bunun sonucu olarak müze açmak için yoğun çalışmalar başladı son yıllarda. Eski bir Rum evi tamir edilerek müze haline dönüştürüldü.

Müze duvarlarında Paleolitik dönemden başlayarak bütün tarih çağları ile ilgili açıklayıcı yazıları okumak ziyaretçiye detaylı bilgi kazandıracaktır. Sergilenen bulgular paleoletik, mezolitik, neolitik, kalkolitik, bronz çağları ile Hitit ve Frig dönemlerine aittir. Vitrinlerde çanak - çömlek, küpe, bilezik, kama, ok, v.s. sergilenmektedir.

Müze bahçesinde Paleolitik dönemde yaşamış olan avcı - devşirici atalarımızın yaşamları ile ilgili heykellerini görmek mümkündür. Bu canlandırmalara "substitution" ya da "imitation" denir.

Kerimbey İstasyonu'ndan kalma binalar restore edilerek çevre düzenlemesi yapılacak, bu bölge nostalji parkına dönüştürülecek. Bu binalardan biri Mübadele Müzesi olarak düzenlenecektir. (2017)

Emekli Fransızca Öğretmeni Ertan Günay

Samsun'un tarihi camileri

Samsun'daki türbeler

Kılıçdede Türbesi:

Kılıçdede'nin kim olduğu kesin olarak bilinmemektedir. 12. yüzyılda Bizanslılarla savaşırken şehit düştüğü rivayet edilir. 1970 yılında türbe kapalı mekan olarak düzenlendi.

Seyyit Kutbittin Türbesi:

Seyyit Kutbittin 12. yüzyılda yaşamış olan tarikat kurucusu Abdülkadir Geylani'nin torunudur. 1322 yılında ölmüştür. Türbenin yapıldığı tarih kesin olarak bilinmiyor.

İsa Baba Türbesi:

Türbe Cedit Mahallesi'ndedir. İsa Baba'nın gerçek adı İbn Muhammed'dir. 39 arkadaşı ile Bizanslılara karşı savaştığı, türbenin yanındaki mezarların arkadaşlarına ait olduğu rivayet edilir. Bu nedenle türbeye "Kırklar Türbesi" de denir. Rivayete göre, düşman gemisinden top mermisi atılınca 39 arkadaşı ile dua etmişler, mermi geri dönüp gemiye isabet etmiş. (Aynı efsaneleştirilmiş olay Kılıçdede için de anlatılır. Ne var ki, Bizanslılar döneminde top mermisi yoktu)

Tarihi binalar

Samsun Kalesi:

12. yüzyılda Danişmend Oğulları tarafından yaptırıldı. Kalenin üç kapısı vardı.

  1. Batı Kapısı: Kuyumcular Çarşısı'ndaki Kale Camisi'nin bulunduğu yerdeydi.
  2. Doğu Kapısı: Bugünkü Bedestan'daydı.
  3. Deniz Kapısı: Osmanlı Bankası'nın yanındaydı.

Surların yüksekliği deniz tarafında 8m. kara tarafında 6m. idi. Evliya Çelebi 17. yüzyılda 70 kule olduğunu yazıyor. 1869 yangınından sonra Fransız asıllı İsviçreli bir mimar şehrin planını yaptı, surlar yıkılmış oldu. Arazi daha sonra satıldı. Günümüzde Saathane yöresinde yapılan düzenleme çalışmaları ile kale kalıntıları meydana çıkarılıyor.

Taşhan:

Saathane Meydanı yakınlarındadır. 16. yüzyılda yapılmış iki katlı bir bina. 1974 yılında onarıldı. Tuğla ve moloz taştan yapılmıştır. Dükkanlarının giriş kapıları kemerlidir. İkinci kata çıkılan beton merdiven sonradan yapılmıştır. İkinci katı revaklıdır. Giriş kapısı yuvarlak kemerlidir.

Acem Tekkesi:

Bulunduğu yer: Bulvar. Binanın yapılış tarihi kesin olarak bilinmiyor, ancak 19. yy. yapısı olduğu tahmin ediliyor. Binanın sahibi İranlı olduğundan Acem Tekkesi adı verilmiş. Daha sonra bina hazineye devredilmiştir. Tekke kare planlıdır, bodrum katlıdır, içinde mutfak ve büyük bir ayin salonu vardır. Bodrum kata iç merdivenden inilir. Bodrum ahşap direklidir. Günümüzde ayin salonu müzikhol olarak, bodrumu ise restoran olarak kullanılmaktadır. Acem Tekkesi 2007 yılında eğlence yeri olarak hizmete açıldı.

Büyükşehir belediye Binası:

Tarihi taş bina 1913 yılında dönemin belediye başkanı Mustafa Necip Bey tarafından yaptırılmıştır. Bina 3 katlıdır, zemin katları balkonludur. Pencereleri dardır. Kitabenin metni: "5. Muhammed Han hazretlerinin saltanatı zamanında Gebilizade Necip Efendi'nin riyaseti yıllarında inşa edilmiştir" Arazisi Salih Beyzade'den alınmış, İtalyan mühendis Sinyor Rici'ye yaptırılmıştır.:
Cumhuriyet Meydanı'ndadır.

BULVAR AVM

1867 yılında Fransız Reji Şirketi tarafından Reji Sigara Fabrikası olarak kuruldu. Sipahi, Yenice, Asker, Bafra, Birinci, Bahar sigaraları üretti. Daha sonra filtreli Samsun ve Bafra sigaraları da devreye girdi. 1997 yılında Ballıca Sigara Fabrikası açılınca, üretime kapandı, B.Ş.B.'ye devredildi. Binalar onarılarak alışveriş merkezine dönüştürüldü, adına da "Bulvar Alışveriş Merkezi" denildi.

FLO Alışveriş Merkezi

Cumhuriyet Meydanı Gazi Caddesi'ndedir. Bina, 1890 yılında Polihron Oteli olarak yaptırıldı. Daha sonra, Rum Dar'ul Eytamı (çocuk yurdu), Samsun Adliye Binası (1930 - 1940), Askeri Hastane ve kültür müdürlüğü olarak da kullanıldı. Bina 4 katlıdır.

Mc. Donald's Kafeteryası

(Cumhuriyet Meydanı'nda) 1890 yılında idadiye mektebi (lise) olarak yapıldı. 1921 yılında "İstiklal Numune Mektebi" ismiyle İlkokul olarak eğitime başladı. Okul, öğleden önce Türkçe, öğleden sonra Fransızca eğitim yapıyordu. Atatürk 1924 yılında Samsun'a geldiğinde öğretmenlerle toplantı yaptı, "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir" sözünü burada söyledi.

Ziraat Bankası İlkadım Şubesi:

Bankalar Caddesi'ndedir. 1909 yılında bina Atina Bankası olarak açıldı. 1923 yılında Atina Bankası kapanınca Selanik Bankası buraya yerleşti. Daha sonra Emniyet Sandığı ve Z.B. Merkez Şubesi olarak kullanıldı. Z.B. Merkez Şubesi yeni binasına taşınınca, bir süre "Ziraat Bankası Özel İşlem Merkezi" olarak hizmet verdi.

Garanti Bankası:

Bankalar Caddesi'nin Saathane tarafındadır. Bina geç Osmanlı döneminde bir Fransız tarafından yaptırılmıştır. 1929 yılında Osmanlı Bankası olarak kullanıldı. Daha sonra Garanti Bankası'na devredilmiştir.

Çarşı Karakolu:

Saathane Meydanı'ndadır. Bina İttihat ve Terakki Partisi'nin Samsun Şubesi olarak kullanılmıştır.

Saray Oteli: (P.T.T. yanında)

Cumhuriyet döneminde yapılan ilk otellerdendir.

Fazıl Kadı Gençlik Merkezi:

Fatih Sultan Mehmet Caddesi'ndedir.
Bina 1903 yılında okul olarak yapıldı. Bir süre "Fazıl Kadı İlköğretim Okulu" olarak kullanıldı.

Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi:

Bina 1902 yılında yapıldı, "Hamidiye Hastanesi" adı verildi. Hastanenin ismi 2. Meşrutiyet döneminde "Canik Guraba Hastanesi" olarak değiştirildi. Samsun Tıp Fakültesi 1973 yılında Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı olarak burada açıldı, 9 yıl eğitimini sürdürdü bu binada.

Yol-İş Sendikası: (Öğretmenevinin karşısında)

Bina Çarşambalı bir Rum'a aitti. Rumlar 1923 yılında yapılan mübadele sonucu binayı terk edince hazineye kaldı. Bir dönem aynı bina Fransız Konsolosluğu olarak kullanılmıştı.

Sosyal Bilimler Lisesi: (İstiklal Caddesi’nde)

1912 yılında Rum Çinekyan Lisesi olarak açıldı. Daha sonra, sıra ile Hilal-i Ahmer Hastanesi, Erkek Mektebi, Cumhuriyet İlkokulu ve Turizm Meslek Lisesi olarak kullanıldı.

İl Turizm Müdürlüğü:

İstiklal Caddesi'ndedir.
1890 yılında bir Rum banker tarafından yaptırıldı. Öğretmenevi ve öğretmen hastanesi olarak da kullanıldı.

Şehir Kulübü:

İstiklal Caddesi'ndedir. Bir Rum ve onun İngiliz ortağı tarafından son Osmanlı döneminde yaptırıldı

Bölge İdare Mahkemesi:

Irmak Caddesi'ndedir. 1884 yılında yapıldı. Samsun Kalesi'nin surları sökülerek taşları bina yapımında kullanıldı. Önündeki park mezarlıktı. Bina deniz kenarındaydı. Yeni Vilayet yapılıncaya kadar Samsun Vilayet binası olarak kullanıldı.

Atatürk Lisesi:

1913 yılında ticaret lisesi olarak açıldı. 1. Dünya Savaşı'nda askeri hastane olarak kullanıldı. Eski Atatürk Ortaokulu daha sonra bugünkü liseye dönüştürüldü.

Sahil Palas: (Z.B. arkasında)

Samsun'un ilk otellerinden. 1930 yılında yapıldı. Üç katlı taş bina...

Merkez Bankası: (Bankalar Caddesi'nde)

Kesme Taştan yapılmış iki katlı bina. Geç Osmanlı Döneminde yapılmıştır.

Aile ve Sosyal Politikalar Müdürlüğü: (Oba Restoran'ın çapraz karşısında)

Son Osmanlı Dönemindeki "Aristofanes" tiyatrosu.

Burger King Salonu:

İstiklal Caddesi'ndedir. Elmas Hanım isimli asilzadeye ait bina vakıflara devredildi. Vakıflardan Belediyeye geçince, Belediye Kent Müzesi olarak düzenlemek istedi. Kent Müzesi başka yerde açılınca, bina halen kafeterya olarak kullanılıyor. Tabelasında eski tarihi adı yazılıdır: "Elmas Hanım Konağı"

Bedestan:

17. yüzyılda yapıldı. Kale duvarının surlarına bitişik sağlı-sollu 44 dükkan bulunuyordu. Üstü beşik tonozla kapatılmıştı. Bedestan 1864 yılında onarılmış, kapı sayısı yediye çıkartılmıştır. Sarraflar, antikacılar ve kuyumcular burada bulunuyorlardı. 1910 yılında Bedestan'ın üstü açıldı. Günümüzde daha küçük kapasiteli esnaf ve tamirciler bulunmaktadır.

Vakıflar Bölge Müdürlüğü:

Saathane yöresindedir.
Süleymaniye Medresesi: 1813 yılında Haznedar Süleyman Paşa tarafından yaptırılmıştır.

Astsubay Orduevi:

Eski Sümerbank'ın karşısındadır.
Frerler mektebi olarak yapılmıştır. 1938 yılında Tümen Komutanlığı Karargahı olarak da kullanılmış. Geç Osmanlı Dönemi Rum yapılarından.

Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü:

Atatürk Lisesi'nin karşısındadır.
Eski Şahinzade Remzi Bey Konağı. Belediye Konservatuvarı olarak da kullanıldı. (Atatürk'ün 1924'de konuk edildiği ev)

Askerlik Şubesi:

Eski İngiliz Konsolosluğu. İki katlı taş bina.

Samsun'un anıtları

Onur Anıtı:

Atatürk Parkı'nın içindedir. Anıt, Avusturalyalı heykeltıraş Hans Krippel'e yaptırıldı. 15 Ekim1931 tarihinde Samsun'a getirildi, 15 Ocak 1932 tarihinde açılışı yapıldı. Yüksekliği kaidesiz 4.75 m. kaideli 8.85 m'dir. Atatürk'ün eli kılıcın kabzasında, yönü batıya doğrudur. Kaidenin yanındaki rölyeflerde cephane taşıyanlar, top arabası, Atatürk'ün etrafında toplanan köylü ve kentli halk temsilcileri tasvir edilmiştir. Kaidedeki yazının metni: "Vatanda milli mücadeleye başlamak için Gazi, 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'a çıktı. Bu heykel Samsun Vilayet halkı tarafından 29 birinci teşrin (ekim) tarihinde dikildi."

İlkadım Anıtı:

Eski tütün iskelesinin olduğu yerdedir.

Anıt Atatürk'ün karaya ayak bastığı yere dikilmiştir. Anıtın bulunduğu yer dolgu alanı olduğundan 1919 yılındaki sahilden 250 m. içeridedir. Birinci anıt 1969 yılında Seçkin Vitel tarafından yapılan bir sütun idi. İkinci anıt Hakkı Atamulu tarafından 1981 yılında yapıldı. Üç insan figürü Atatürk'ü ve silah arkadaşlarından Refet Bele ile Kazım Dirik'i simgeler. Öteki iki figür de Üniversiteli kız ve erkeği tasvir eder. Kaidedeki yazının metni: "1919 senesi Mayısının 19. günü Samsun'a çıktım. -Gazi Mustafa Kemal"

Saat Kulesi:

Birinci kuleyi 1887 yılında II. Abdülhamit Dönemi'nde, bir Fransız mimar Ünye taşından yaptırdı. 1933 yılında yeni saat ithal edildi, eskisi Kavak'a gönderildi. Kule 1943 depreminde hasar gördü, bir süre sonra tamamen yıkıldı. İkinci kule Mimar Kemal Taner tarafından 1977 yılındı yaptırıldı, İsviçre'den yeni saat ithal edilip monte edilince, öteki saat Lâdik'e gönderildi. İkinci kule ilk modeline benzemediği için yıkıldı, 2001 yılında yerine üçüncü kule yaptırıldı. Malzeme olarak da Lâdik andezit taşı kullanıldı.

Yıldıray Çınar Heykeli:

Heykel A.K.M. yakınlarındadır. Yıldıray Çınar 1940-2007 yılları arasında yaşamış, Çarşambalı ünlü bir Türk Halk Müziği sanatçısıdır. Samsun'da çok amaçlı bir kültür merkezine de "Yıldıray Çınar K.M." adı verilmiştir.

Amazon Heykeli:

Heykel Batı Park Amazonlar adasındadır. Heykel, 2009 yılında Samsun ve Ankaralı 10 heykeltıraş tarafından yapıldı. Bu heykel Amazon kraliçesi Hippolyte'i simgeler. Hippolyte'in antik Themiskyra (Terme'nin Gölyazı Köyü) kentinde yaşadığı rivayet edilir. Heykel, 12,5 m. yüksekliğinde, 4 m. genişliğinde ve 6 ton ağırlığındadır. Etrafındaki rölyeflerde Amazonların savaşları ve av sahneleri canlandırılmıştır.

Balıkçı Heykeli:

Doğu Park'a doğru giden gezi yolu başında, deniz kenarında dev boyutlu balıkçı heykeli gezicilerin dikkatini çeker.

Anadolu Aslan Heykelleri:

Amazon Adası'nda 2009 yılında yapılan dev boyutlu iki aslan heykeli ta uzaktan geçenlerin dikkatini çeker. Anıtkabir'dekiler model olarak alınmıştır, Anıtkabir'deki aslanların modeli de Hattuşa'daki (Boğazköy) aslan heykellerinden alınmıştır. Aslanlar 24 m. uzunluğunda, 8 m. eninde ve 11 m. yüksekliğindedirler. Merdivenle aslanların içinde ayağından kafasına kadar çıkıp manzara seyredebilirsiniz:

Yaşar Doğu Heykeli:

Heykel İlkadım İlçesi Yaşar Doğu Parkı'nda yapıldı ve ziyarete açıldı (2014).

Kurtuluş Yolu ve Tütün İskelesi (2009):

Cumhuriyet Meydanı'nın karşısındadır.

1919 yılındaki Tütün İskelesi şimdikinin 500 m. batısındadır. Cumhuriyet Meydanı'nın karşısına almak için bu bölgede geniş bir gezi alanı düzenlenmiştir. 400 x 45 m. boyutlarındadır. Bandırma Vapurunun iskele cephesi önünde Atatürk ve silah arkadaşlarının balmumu heykelleri simgelenmiştir. Atatürk Samsun'a 18 silah arkadaşıyla çıkmıştır. Rus Pazarı'nın girişi de bu alandadır. Ayrıca, bu alanda, Rum çetecilerle savaşmış olan Samsunlu gazi ve şehitlerin heykellerine de yer verilmiştir.

Atatürk Parkı:

Eski Vilayetin bahçesinde eski bir mezarlığın yerinde kurulan bir parktır. 1924 yılında mezarlık parka dönüştürüldü. Mezarlıklar şehirlerin kenarında kurulur. 12. yüzyılda Saathane Şehir merkezi, burası ise Kenar Semt idi.

Doğu Park:

Buradaki bisiklet ve yaya parkurları, Sevgi Parkı ile Bandırma Vapuru arasındaki alandadır. Dolgu alanıdır. Samsunspor ve Belediye dinlenme tesisleri bu bölgededir. Doğu Park'ta her tür konsere elverişli anfitiyatro ve çeşitli spor sahaları da bulunmaktadır.

Sevgi Parkı:

Doğu Park'ın batısındaki gezi alanıdır. "Sevgi Gölü" diye adlandırılan koy etrafında piknik masaları düzenlenmiştir, kafeteryalar da yer alır ayrıca. Sevgi Gölü yanında oluşturulan yapay şelale görülmeye değer.

Hayvanat Bahçesi:

Sevgi Parkı'nda, demiryolu üst geçidinin ayağının yanı başında kurulmuştur. Hayvanat bahçesinde, aslan, kaplan, ayı, kurt gibi vahşi hayvanlar; koyun, keçi ve kümes hayvanları; zürafa ve bazı av hayvanları barındırılır.

Yeni Kordon:

Yalova Gemisi ile Bandırma Vapuru arasında düzenlenen gezi yoludur. Bu bölgede, yaya ve bisiklet parkurları, kafeteryalar ve çay bahçeleri bulunur. Burada fayton gezisi ile Yeşilyurt'a kadar gidip gelen vapur gezisi de yapılmaktadır.

Batı Park:

Yelken Kulübü ile Güzel Sanatlar Kampüsü arasındaki alandır. Amazon Adası, çocuk parkı, balıkçı restoranları, Atlı Spor Kulübü tesisleri, ızgara yapmaya elverişli piknik alanları, yaya ve bisiklet parkurları bu bölgede yer alır. Deniz bisikleti ve kayık gezisi yapmaya elverişlidir. Go-kart pisti vardır.

Venedik Usulü Gezi Kanalı:

2008 yılında, balıkçı restoranlarının bulunduğu koydan Kürtün çayı ağzına kadar uzanan bir gezi kanalı açıldı. Kanal bir ırmak görünümündedir, üzerinde 5 köprü bulunur. Köprülerden Amazon Adasına geçilebilir.

Teleferik:

Teleferikle, içinde anıt mezarların bulunduğu tümülüse çıkılır. Bu bölgenin adı "Amisos"tur. Amisos'ta motel, restoran, kafeterya ve mescit vardır. Mezar odaları ahşap bir yoldan yürüyerek gezilebilir. Amisos'a araba ile de gidilebilir.

Hasköy Meşe Tesisleri:

Canik Belediyesi'nin işlettiği tesislerde moteller, piknik masaları, restoranlar, kafeteryalar, süs havuzları ve mescit bulunmaktadır.

Çakırlar Korusu:

Koruluk bir göl içerisindedir. Gölün içinde kazıklar üzerine monte edilmiş ahşap yollar yapılmıştır. Ziyaretçiler ahşap yollardan yürüyerek gölün içindeki koruluğu gezebilirler. Gölün ortasında içinde tavus kuşunun barındırıldığı bir çadır dikkat çekicidir. Gölün kenarında piknik yapmaya elverişli masalar, restoranlar ve kafeteryalar vardır.

Toptepe Seyir Kulesi:

Toptepe Samsun'un doğusunda yer alır, kentin en yüksek tepesidir. Oraya yaya olarak ya da araba ile ulaşılabilir. Ziyaretçiler ahşap kuleye merdivenden çıkıp teleskopla Samsun’u seyredebilirler.

Kocadağ Piknik Yeri:

Kocadağ'a Alanlı sapağından gidilir. T.V. kulesi yakınlarındadır. Ayrıca, her yıl oraya topluca yürüyüş düzenlenir. Kocadağ'a yürüyerek çıkılır, belediye otobüsü ile dönülür. Yürüyüşe katılanlar topluca piknik yemeği yerler. Kocadağ yamaç paraşütü yapmaya da elverişlidir.

Asarağaç Piknik Yeri:

Tekkeköy ile Kutlukent arasındaki ormanlık arazide yer alır. Piknik yerinde soğuk kaynak suları bulunur. Yaz aylarında denize gitmeyen muhafazakar halkın uğrak yeridir.

Tekkeköy Arkeoloji Parkı:

Fındıcak ve Çınarlı derelerinin kavşağında, Tekkeköy Mağaralarının yanı başında yer alır. Tekkeköy Arkeoloji Müzesi de bu parkın içindedir. Parkta piknik masaları ve barbekü ocakları bulunur. Mescidi vardır. Parkta yazın müzik konserleri düzenlenir.

Samsun'un Şelaleleri:

  1. Canik Gölhan Şelalesi
  2. Tekkeköy Kabaceviz Şelalesi

Samsun'un alışveriş merkezleri

Piazza Alışveriş Merkezi:

Eski garajların yerinde inşa edildi. Karadeniz Bölgesi'nin en büyük alışveriş merkezidir. 4 katlıdır. Her katında mağazalar bulunur. 4. kattaki restoranlar ve kafeteryaların yanında Playland oyun salonu, sinema salonları da vardır. Giriş katının Decathlon bölümünde spor malzemeleri satın alınabilir. Buz pateni de giriş katındadır. 4. katta bowling yapılır.

Yeşilyurt Alışveriş Merkezi:

Atakum’dadır. Samsun'un ilk A.V.M.'sidir. 4 katlıdır. Sinema salonu bulunur ve çeşitli kültürel etkinlikler yapılır.

Bulvar Yaşam ve Alışveriş Merkezi:

Cumhuriyet Meydanı'ndadır.

Eski Reji Sigara Fabrikası kapanınca B.Ş.B.'ye devredildi. Eski binalar tamir edilerek alışveriş merkezine dönüştürüldü. İçinde birçok mağaza, lokanta ve kafeterya bulunur.

Lovelet Outlet A.V.M.

Canik ilçesinde, şehir çıkışında, Samsun-Kutlukent karayolu üzerindedir. Binaları iki katlıdır ve geniş bir alanı işgal ederler. Restoran ve kafeteryaların yanında sinema salonu gibi eğlence yerleri de bulunur.

Makro A.V.M.

Samsun otogarı yanındadır. Birçok mağaza, restoran, kafeteryanın yanında sebze marketi de bulunur. Bowling gibi eğlence yerleri de vardır.

Plaj ve kampingler

Sinemalar

Tiyatrolar

Turistik oteller

Anemon Hotel
Piazza A.V.M. yanı
Hilton Hotel
Tekkeköy Kerimbey Mahallesi
Sheraton Hotel
Atatürk Bulvarı Fener Plajı yanı
Amisos Hotel
Eski vilayet karşısı
Serra Hotel
Liman Kavşağı
Hotel Grand Asos
Atatürk Bulvarı 148
North Point Hotel
Atatürk Bulvarı 194
My House Hotel
Cumhuriyet Caddesi 50
Airport Resort Hotel
Tekkeköy Sapağı
Yılızoğlu Hotel
Talimhane Caddesi: 13
Hotel Vidinli
Kazımpaşa Caddesi 4
Gloria Tibi Hotel
Bankalar Caddesi Ferah Sokak
Hotel Yafeya
Cumhuriyet Meydanı
Kent Hotel
Necip Bey Caddesi 14
Kuloğlu Hotel
Himaye-i Etfal Sokak 15
Kaya Oteli
 
Pazar Mahallesi Şeyh Hamza Sokak 9
Otel Bayram
 
Cumhuriyet Caddesi 26
Royal Hotel
 
Talimhane Caddesi: 26
Otel Altay
 
Meşrutiyet Sokak 5
Otel Necmi
 
Bedestan Sokak 6
Ceyhan Otel
 
Kazım Paşa Caddesi 42
Grand Desi Hotel
 
Necip Bey Caddesi 33
Sandıkçı Oteli
 
Pazar Mahallesi Meserret Sokak 23
Residence Hotel
 
Kazım Paşa Caddesi 5
Time Hotel
 
Pazar Mahallesi Telgrafhane Sokak 12
Otel Akça
 
Pazar Mahallesi Hastane Caddesi 4

Atakum'daki turistik oteller

Grand de Luxe Amisos Hotel
Atatürk Bulvarı 83 Atakent
Marin Hotel
Atatürk Bulvarı 202 Mimar Sinan Mahallesi
For You Hotel
Adnan Menderes Bulvarı Alaçam Caddesi
Medikent Hotel
Güzelyalı Mahallesi Mediken Sokak 14
Otel Omtel
Atatürk Bulvarı
Kadırga Hotel
Atatürk Bulvarı 39 Çatalçam
Tuana Hotel
Körfez Mahallesi 5009. Sokak
Venn Boutique Hotel
Adnan Menderes Bulvarı 325
Blue Dolphin Hotel (Özel belgeli)
 
Atakum, Atatürk Bulvarı
Saral Apart Hotel
 
Cumhuriyet Mahallesi Kandilli c: 58

Samsun'un ilçelerindeki oteller

Havza Ancere Termal Hotel
Yakakent Hotel (Özel belgeli)
 
Ayvacık Legend Hotel (Özel belgeli)
 
Bafra Sevgi Hotel (Özel belgeli)